Beyond Supermarkets

Ailadeiladu sylfeini diogelwch bwyd, amaethyddiaeth a bywoliaethau gwledig Cymru.

Un fferm ar y tro.

Beyond Supermarkets

Ailadeiladu sylfeini diogelwch bwyd, amaethyddiaeth a bywoliaethau gwledig Cymru.

Un fferm ar y tro.

Beth sydd yn yr adroddiad?

Rhaglen i ad-drefnu ffermydd llaeth partner yng Nghymru yn bentrefi-ffermydd integredig, lle mae gweithlu preswyl yn byw ar y tîr, yn prosesu bwyd ar y fferm, ac yn cyflenwi diet wythnosol cyflawn i aelwydydd cyfagos.

Mynd i'r afael ag ansicrwydd bwyd

Y targed: Pob uned fferm yn cyflenwi 600 o aelwydydd â nwyddau sylfaenol wythnosol – cynhyrchion llaeth, proteinau, nwyddau wedi'u pobi a chynnyrch tymhorol.

Rhagwelir y bydd prosesu datganoledig ac allyriadau carbon isel, ynghyd â logisteg wedi'i optimeiddio, yn arwain at arbedion economaidd ac amgylcheddol sylweddol o'u cymharu â chadwyni cyflenwi confensiynol archfarchnadoedd.

Ffermwyr wrth y Llyw

Nid yw'r model yn gofyn i ffermwyr roi'r gorau i ffermio llaeth. Mae'n gofyn beth sy'n newid pan fyddant yn rhoi'r gorau i werthu eu holl laeth am bris a bennir gan rywun arall, ac yn dechrau gwerthu rhan ohono am brisiau y maent yn eu pennu eu hunain.

Y Rhwydwaith Bwyd Rhanbarthol

Ar raddfa fawr, mae 200 o ffermydd yn creu rhwydwaith bwyd gwasgaredig ar draws Gorllewin Cymru. Mae hyn yn darparu bwyd i dros 100,000 o aelwydydd, yn creu 2,000 o swyddi gwledig a 1,400 o gartrefi fforddiadwy, ac yn tynnu 18,000 o dunelli o CO₂e o'r atmosffer yn barhaol bob blwyddyn.

Pam hyn, pam nawr?

Pedair problem allweddol sy'n gysylltiedig yn ddwfn.

Gyda hachosion cyffredin s'yn galw am ymateb cyffredin.

Y cwestiwn £100 miliwn

Rhwng mis Hydref 2025 a mis Mawrth 2026, gostyngodd prisiau llaeth y fferm i'w lefel isaf ers blynyddoedd, tra cododd prisiau manwerthu cynhyrchion llaeth fwy na 5%. Amcangyfrif NFU Cymru yw bod tua £100 miliwn wedi'i golli o economi wledig Cymru wrth i ffermwyr gael eu talu llai na chostau cynhyrchu. Werth a gafwyd gan ganolwyr wedi'u hamddiffyn rhag canlyniadau penderfyniadau prisio eu hunain.

Gorffennaf 2026

Ym mis Gorffennaf sychaf erioed a gofnodwyd yng Nghymru, dim ond 8% o'r cyfartaledd glaw tymor hir a gafwyd. Gyda lefelau afonydd ar eu hisaf erioed, prinder glaswellt yn atal dabý rhag pori, cnydau bwyd anifeiliaid yn methu a thanau gwyllt difrifol yn torri allan ledled y wlad – rhaid i ni dderbyn yr eithafion tymhorol hyn fel ein hamgylchedd gweithredu newydd, a mabwysiadu modelau amaethyddol sy'n fwy gwydn.

Mae pobl yn mynd yn llwglyd

Mae 1 o bob 8 aelwyd yng Nghymru yn wynebu ansicrwydd bwyd. Yn yr ardaloedd yr effeithir arnynt fwyaf, mae 37% yn wynebu prinder bwyd difrifol. Mae 1 o bob 4 oedolyn wedi lleihau maint dognau neu hepgor prydau bwyd, ac mae 31% o ddefnyddwyr banciau bwyd yng Nghymru mewn gwaith cyflogedig. Cofnodwyd achosion o ffermwyr eu hunain yng Nghymru yn defnyddio banciau bwyd.

Mae tai gwledig yn anfforddiadwy.

Mae gweithiwr fferm yng Ngorllewin Cymru yn ennill rhwng £25,000 a £30,000 y flwyddyn. Mae eiddo gwledig cyffredin yn costio £250,000. Ni all y bobl sydd eu hangen i weithio'r tir fforddio byw arno.

Sut mae'n gweithio

Mae uned fferm 'Beyond Supermarkets' yn cael ei hadeiladu ar fferm laeth bresennol o 120-150 hectar. Mae'r ffermwr yn cadw ei fuches a'i dir; yr hyn sy'n newid yw'r gymuned sydd wedi'i hymgorffori ynddi, a'r hyn arall y mae'r fferm yn ei gynhyrchu.

Gweithlu Preswyl

Mae 10-12 o bobl yn byw ar y fferm mewn anheddau effaith isel a adeiladwyd o dan fframwaith Datblygu Un Blaned. Maent yn dod â chyfuniad o sgiliau: garddwriaeth, prosesu bwyd, crefftau, monitro ecolegol a gofal cymunedol. Yn gyfnewid am hynny, maent yn cael cartref ar y tir, cyfran yn y fenter a bywoliaeth sicr.

Arallgyfeirio Cynhyrchu

Mae'r fferm yn symud o werthu llaeth crai am brisiau nwyddau i gynhyrchu deiet cyflawn: cynhyrchion llaeth, bara, llysiau, cig, wyau, pysgod a bwydydd wedi'u eplesu. Caiff y tir ei ailddosbarthu ar gyfer cynhyrchu llaeth, garddwriaeth, cnydau âr, amaeth-goedwigaeth ac amaeth-ddŵr.

Prosesu ar y Fferm

Mae unedau llaeth, popty, cegin ac storfa oer ar raddfa fach yn trawsnewid cynnyrch crai yn fwyd parod. Dyma lle mae'r ddeinameg economaidd yn newid – mae litr o laeth a werthir i brosesydd am 35c yn troi'n gaws, menyn ac iogwrt sy'n werth llawer mwy, ac mae'r fferm yn dechrau cipio gwerth y mae'n ei ildio ar hyn o bryd.

Cadwyni Cyflenwi Byr

Mae bwyd o'r mentrau newydd hyn yn mynd yn uniongyrchol i aelwydydd gwledig ac ymyl-drefol lleol. Dim prosesydd, dim dosbarthwr, dim archfarchnad.

Y Rhifau

Fesul Uned Fferm:

Gofyniad Tîr

120-150 hectar (daliadau llaeth presennol)

Gweithlu Preswyl

10-12 o pobl

Cartrefi wedi’u bwydo

~600

Pobl wedi’u bwydo

~1,400

Cost aelwyd wythnosol

~£60

Refeniw blynyddol y fferm

~£1.87 miliwn

Cartrefi fforddiadwy wedi’u creu

~7

Ar Raddfa Ranbarthol: 200 o Ffermydd

Cartrefi wedi’u bwydo

~100,000 – 110,000

Swyddi gwyrdd gwledig wedi’u creu

~2,000

Cartrefi fforddiadwy wedi’u creu

~1,400

CO₂e a dynnwyd yn blynyddol

~18,000 tunnell

Amaethgoedwigaeth wedi’i sefydlu

~4,000 hectarau

Pwy sy'n gwneud i hyn ddigwydd

Wedi'i adeiladu ar y cyd, gan y bobl sy'n byw y cyfan.

Cysylltwch â ni

I Ffermwyr: Llwybr drwy'r ansefydlogrwydd

Chi'n cadw eich fferm, eich buches, a'ch hunaniaeth fel ffermwr.

 

Mae Beyond Supermarkets yn ychwanegu gweithlu lleol, capasiti prosesu, ffrydiau incwm amrywiol, a marchnad sydd wedi'i gwreiddio'n lleol. Nid ydych yn cefnu ar y diwydiant llaeth; yn hytrach, rydych yn ail-drefnu o amgylch model ehangach a mwy gwydn.

 

O dan yr amgylchiadau presennol, os yw eich llaeth yn gadael y fferm am 40c y litr, mae model Beyond Supermarkets yn rhoi gwerth dangosol o 60c i'r un llaeth hwnnw pan gaiff ei gyfeirio at brosesau ar y fferm, gan adlewyrchu ei rôl fel mewnbwn ar gyfer cynhyrchion o werth uwch.

 

Wrth gymhwyso hyn at yr 11,400 litr yr wythnos sy'n cael eu hailgyfeirio i economi uned y fferm, mae'r cynnydd hwnnw yn unig yn creu refeniw blynyddol ychwanegol sylweddol. Dim cynnydd yn maint y fuches. Dim cynnydd yn arwynebedd y tîr. Dim cynnydd yn eich cyfanswm allbwn.

nathan-dumlao-YUzSjKG9QmU-unsplash cropped
christopher-burns-Wiu3w-99tNg-unsplash cropped
eder-pozo-perez-HEIZkJYUPeo-unsplash-cropped
Cysylltwch â ni

I'r rhai sydd eisiau adeiladu rhywbeth: Byw ar y Tîr

Mae menter fferm 'Beyond Supermarkets' yn dibynnu ar gymysgedd o sgiliau. Y crefftau sy'n ei chynnal: trydanwyr, plymwyr, weldwyr, mecanegwyr. Y disgyblaethau sy'n sicrhau ei hyfywedd ariannol a'i gwelededd: cyfrifwyr, arbenigwyr marchnata, arbenigwyr cyfathrebu. Y dwylo sy'n tyfu ac yn cynhyrchu: garddwyr, gofalwyr dabystoc, proseswyr bwyd, pobyddion, gwneuthurwyr caws. Y bobl sy'n mesur ac yn dilysu: ecolegwyr, dilyswyr carbon, gwyddonwyr pridd. Y rhai sy'n cadw'r gymuned ynghyd: nyrsys, gofalwyr, addysgwyr.

 

Yn gyfnewid am hynny: cartref ar y tir, cyfran mewn menter fferm weithredol, a bywoliaeth ddiogel a adeiladwyd ochr yn ochr ag eraill.

Cysylltwch â ni

Ar gyfer Partneriaid a Buddsoddwyr: Y Grid Bwyd Rhanbarthol

Mae Beyond Supermarkets yn fodel y gellir buddsoddi ynddo sy'n cysylltu diogelwch bwyd, tynnu carbon, tai gwledig a datblygu economaidd rhanbarthol o fewn un strwythur y gellir ei ailadrodd.

Mae pob menter fferm yn ariannu ei hun trwy fuddsoddiad cyfunol gan drigolion o tua £300,000. Nid oes angen caffael tir, ac mae refeniw yn dechrau gyda'r llaeth cyntaf sy'n cael ei brosesu ar y fferm.

 

Mae'r model yn cyd-fynd â'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy, Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol, cynllunio Datblygu Un Blaned, a Chymru sero net.

 

P'un a ydych yn sefydliad ariannol, yn gorff cyhoeddus neu'n ariannwr systemau bwyd, cysylltwch â ni.

Y Manylion

Y Model Llawn

Mae'r model economaidd cyflawn – gan gynnwys rhagamcanion ariannol, meincnodau dietegol, capasiti cynhyrchu, gofynion llafur a llwybrau pontio – wedi'i amlinellu yn nogfen sylfaenol Beyond Supermarkets, sydd ar gael yn Saesneg yn unig, ar hyn o bryd

Lawrlwythwch yr adroddiad